شهرک قدس - کلاته بالا

قنات های روستای کلاته بالا ونقش قنات +عکس

جمعه 10 خرداد 1392

قنات ها(کهریز) وچشمه سار های روستای کلاته بالا از به شرح ذیل می باشد

· اخ Okh

· کلاته نو

· تنگل Tangal

· تونی Tooni

· قاسم آباد

· ده بالا

· ده پایین

· بزن آباد Bozn Abad

· کلاته شابک

· کال شور

· چشمه شیرین

· چاه تلخ

· کلاته عطا

قنات اخ Okh قبل از مرمت

آب بعنوان اساسی ‏ترین عنصر حیات،همواره در ساخت سکونتگاهها و پیدایش تمدّن‏های‏ بشری نقشی اساسی داشته است.قنات های روستای کلاته بالا بنا به‏ شرایط جغرافیایی و از جمله بارندگی اندک نقش مهمی در زندگی مردم روستا داشته است اجداد ‏ ما با کندن قنات(کهریز)آب را از دل زمین بیرون می‏آوردند و زندگی را در زمینهای خشک امکانپذیر می‏ساختند.هنگامی که از زندگی در اراضی خشک و نیمه خشک سخن به میان‏ می‏آید،بی‏درنگ قنات در ذهن کاوشگر انسان ترسیم می‏شود.بر این پایه،قنات را می‏توان‏ جغرافیایی‏ترین پدیدهء اراضی خشک و نیمه خشک‏ روستای کلاته بالا دانست.

فنات تونی Tooni

متاسفانه به علت بارندگی های اندک و مشکل کمبود آب،زندگی در روستای کلاته بالا سخت‏ گردیده تا جایی که 70در صد مردم این روستا به ناچار مجبور به ترک روستا شده اند

ازآنجا ییکه روستای کلاته بالا درمنطقه ی نیمه بیابانی واقع شده، و در آینده با کمبود شدید آب روبه‏رو خواهد شد در نتیجه می‏توان دهه های پیش رو را دهه های بحران آب نام نهاد؛بحرانی که اگر چاره‏ای

اساسی و فوری برای آن اندیشده نشود،در آینده‏ای نه چندان دور فاجعه‏ای به بار خواهد آورد که از روستا شاید نامی هم باقی نماند.

پیامد های کمبود آب

با افزایش جمعیّت و توسعه ی فعّالیتهای کشاورزی،مشکل کمبود آب در روستای کلاته بالا جدّی‏تر شده و در آینده اهمیّت بیشتری پیدا خواهد کرد.از همین‏رو لازم است با بررسی دقیق منابع آبی‏ موجود در روستا،بویژه قناتها و به کار بستن‏ روشهای درست مدیریّت منابع آب و بهره‏برداری و مصرف بهینه ی آب از هم اکنون به فکر چاره‏اندیشی‏ برای نسلهای آینده باشیم.

قنات قاسم آباد

کندن قنات در دل‏ زمینهای خشک و نیمه‏ خشک،گرچه با هدف‏ شرب،کشاورزی و دامپروری انجام می‏گرفته، امّا منظور اساسی،رونق‏ اقتصادی،اجتماعی- فرهنگی و شکوفایی‏ فعّالیتهای صنعتی و دستی‏ بوده و توسعه‏ای پایدار در این زمینه‏ها پدید می‏آورده‏ است.

قنات ده بالا (نقش آن در توسعه اقتصادی)

‏ کاریز(قنات)یکی از دیرینه‏ترین و با صرفه‏ترین‏ روشهای استخراج آبهای زیرزمینی،است که از روزگاران باستان در ایران زمین رایج بوده است.از جمله ویژگیهای پرارزش قنات،آوردن آبهای‏ زیرزمینی به صورت ثقلی،بی‏صرف انرژی، به سطح زمین است که از نظر اقتصادی،بسیار اهمیّت دارد.همچنین در مقایسه با چاه،قنات‏ دارای عمری مفید بوده و بازده اقتصادی آن چندین‏ برابر چاه است.

قنات ده پایین

قنات بز آبا(بزن آباد) Bazzaba

قنات بز آبا(بزن آباد) Bazzaba

مطلب اختصاصی از وبلاگ روستای کلاته بالا

توجه:هر گونه انتشار وکپی با ذکر منبع بلامانع است

نويسنده : kelateh-bala

گلینه Gelineh

جمعه 03 خرداد 1392

گلینه Gelineh

گلینه انباری است از جنس گل رس ورز داده به صورت بیضی شکل جهت نگهداری از مواد خوراکی مورد استفاده در تغذیه انسان و دام وهمچنین بسیاری از محصولات زراعی و باغی که پس از برداشت به مصرف نمی رسند.

در قدیم متداول بوده مردم ایران ،یونان و مصر باستان برای نگهداری غلات خود از خمره های سفالین استفاده می کردند و معمولاً این خمره ها را یا درون زمین کار می گذاشتند و یا در اتاق های خشت و گلی کنار هم می چیدند. در روستای کلاته بالا برای نگهداری گندم ،جو و بذر محصولات کشاورزی بخصوص چغندر از گلینه استفاده می نمودند

قطر گلینه در قسمت پایین در حدود60-50سانتی متر ،وسط 1.30متر و در قسمت بالا یا همان سر گلینه که مواد را داخل آن می ریزند 35سانتی متر می باشد .

در قسمت انتهایی گلینه یک خروجی به قطر 15سانتی متر است که به وسیله پارچه بسته می شود و مواد داخل گلینه با استفاده از نیروی جاذبه از این محل خارج میگردد.

سح Seh

سح نوعی گلینه کوچک است با این تفاوت که قطر آن در پایین آن بیشتر است و در قسمت بالای سح یک در دارد (بقول معروف صندوقچه دم دستی است)

شیرک shirk

شیرک از نظر اندازه همانند سح می باشد با این تفاوت که جنس آن از چوبهای نازکی است و هوا در داخل آن جریان دارد لذا با قراردادن مواد غذایی در شیرک کیفیت مواد غذایی حفظ و در برابر عوامل فساد و کاهش دهنده کیفیت، محفوظ می ماند.

مواد غذایی مثل سرشیر،انواع کیشته ها در داخل شیرک نگهداری می شود.

کیشته در فرهنگ لغت روستای کلاته بالا به کلیه میوه هایی که بصورت خام یا پخته ، خشک میگردد گفته میشود مثل کیشته زردآلو،کیشته خیار،کیشته چغندرو.....

مطلب اختصاصی از وبلاگ روستای کلاته بالا

توجه:هر گونه انتشار وکپی با ذکر منبع بلامانع است

نويسنده : kelateh-bala

آساک چیست؟+عکس

جمعه 27 اردیبهشت 1392

گو رونی

آساک چیست؟Asak

به جرات می توان گفت آساک ، مهمترین وسیله کشاورزی سنتی در روستای کلاته بالا است که با آن زمین را شخم می زنند وبه اصطلاح محلی گو رونی(یعنی با گاو زمین را شخم زدن) می گویند .بعد از اختراع آساک و رونق کشاورزی در کناردامپروری و نساجی ،اقتصاد در این روستا شکوفا گردید.

اجزای آساک به شرح ذیل می باشد

1-دسته Dasteh

2-القر Algher :حلقه ای است فلزی که اجزای آساک را به هم متصل میکند

3-کوم koom : قطعه ایست چوبی با یک پیم که آهن را با زاویه مشخص نگه میدارد در ضمن نگهدارنده گاز می باشد

4-گاز Gaz : گاز یا همان گوه اجزای آسادک را در داخل القر محکم میکند

5-پی رسمو pi res moo : قطعه چوبی که آهن روی آن محکم میگردد

6-آهن Ahan

7-میخ سر آساک Mikh sar Asak :روجن را به آساک متصل میکند

8-روجن Roojan :کلافی است از تارهای چرمی (در حال حاضر به جای آن از طناب استفاده میکنند)که آساک را به جق وصل می نماید

9-مشته moshteh :قسمتی از آساک است که آن را با دست میگیرند و هدایت آهن در مسیر مشخص با آن انجام میگیرد

10-میخ پی رسمو mikhe Pi res moo :آهن را به پی رسمو محکم میکند

11-لم Lam :قطعه ایست از جنس چرم ،لاستیک یا آهن که از سایش قسمتی از آساک که در داخل خاک قرار دارد جلوگیری میکند

12-آساک Asakک :چوب اصلی با شکل خاص که اجزای آن به انتهای آن وصل میگردد

آساک ، در قسمتی که به جق وصل میگردد دارای 9سوراخ است وکار آن این است که زوایه آهن با زمین را بوسیه روجن تعیین می شود . اگر یک جفت الاغ یا گاو بزرگ باشند روجن را به سوراخ انتهایی واگر کوچک باشند به سوراخ اولی وصل میکنند

آساک به وسیله دیگری به نام جق joghوصل است .که جق روی گردن گاوها بسته می شود و جق شامل اجزای مختلفی به شرح ذیل است

1-جق jogh : چوبی است به طول 1.30متر الی 1.60متر که روی گردن گاو یا الاغ می اندازند

2-منجی 4عدد men ji : چهار عدد میخ چوبی است که در وسط جق نصب میگردد .دارای دو کاربرد است :اول اینکه از لغزیدن روجن به یک طرف جق جلوگیری میکند و دوم اگر یکی از گاو ها قوی تر باشد روجن را نزدیک میخ چوبی او می اندازند تا فشار کمتری به گاو دیگر بیاید به اصلاح محلی آن گاو یا الاغ را میخ بار میکنند تا حیوانها هم جق شوند یعنی با هم به جلو بروند

3-جق لک jogh lak :به 2چوبی که در کنار جق است گفته می شود و روی گردن الاغ یا گاو می افتد تا جق را ثابت نگه دارد

4-سم بند samband :طنابی است از جنس پارچه که به یکی از چوبهای جق لک ثایت است و از زیر گردن گاو یا الاغ به جق لک دیکر بسته می شود تا جق از روی گردن گاو نیافتد

اگربه جای یک جفت گاو بخواهند با یک جفت الاغ زمین را شخم بزنند به وسیله دیگری به نام گردنی احتیاج دارند که کار ،کوهان گاو را انجام می دهد ونمی گذارد جق از گردن الاغ به عقب بیاید

گردنی شامل دو قسمت می باشد

1-گردنی Gardani :پارچه ایست به شکل U به قطر 10سانتی متر که در لبه ها قطر آن کم می شود و داخل آن را با کاه پر میکنند تا سبک باشد

2-میخ گردنی mikhe gardani : میخی است چوبی که از وسط دو لبه گردنی رد میشود وبا یک طناب محک گردیده تا گردنی را روی گردن الاغ سفت نگه دارد

جهت اینکه استقامت آساک را بالا ببرند به آن لم Lam می زنند .

لم زدن یعنی با چرم پوست گاو ، فلز یا در سال های اخیر با جیریا لاستیک به دو طرف پی رسمو وصله می زدند تا از سایش آن جلوگیری کنند.

انواع آساک:

1-آساک کم دم :یعنی آساکی که ناف آن (قوس آساک) به زمین نزدیک باشد.

در عکس زیر ناف آساک را لم دادن تا از سایش آن جلوگیری کنند

2-آساک سنگی(سنگین) : آساکی که جهت زمین های سفت ،آوه (زمینی که آبیاری می شود)وبند سار

بکار می رود.

3-آساک چورتین: آساکی است سبک وکم وزن که با آن زمین های دیم (زمینی که آبیاری نمی شود)را شخم می زنند

اصطلاحاتی که در مورد آساک بکار می رود:

الف –اگر گاز آساک(گوه) شل شود می گویند آساک بشایده (Be shay deh )

ب-اگر میخ هایی که آهن را به پی سمو متصل می کند شل شود می گویند پی رسمو خاک بر سر شده

ج-اگر قوس دسته آساک رو به جلو باشد(محدب) می گویند آساک سواره است

د-اگر قوس آساک رو به عقب باشد می گویند آساک پشت وا است (عکس فوق آساک چورتین وپشت وا)

آهن آساک دو نوع است فولادی و ریگی (فولای بسیار شکننده شبیه چدن)

زمانی که نوک آهن کند می شود آن را رگ Regمی دهند یعنی تکه ای فولاد به وسیله آهنگران به نوک آهن اضافه می نمایند

با تشکر ویژه از آقای محمد بهارنو که ما را در تهیه مطلب یاری نموده اند

مطلب اختصاصی از وبلاگ روستای کلاته بالا

توجه:هر گونه انتشار وکپی با ذکر منبع بلامانع است

نويسنده : kelateh-bala

عکس های جدید از روستای کلاته بالا

جمعه 20 اردیبهشت 1392

عطر شکوفه های سیب در مزار قدمگاه(زمین آقای سالار)

عطر شکوفه های سیب در مزار قدمگاه

بقیه عکس ها را در ادامه مطلب ببین

نويسنده : kelateh-bala

[ ادامه مطلب ]

قنات -کهریز

دوشنبه 16 اردیبهشت 1392

قنات یا به گویش محلی کهریز به کانالی که در زیر زمین کنده شده تا آب از آن جریان یابد می‌گویند.

مظهر(دهن کهریز)قنات اخ okh

کهریز ، از یک دهانه(دهن کهریز) یا هرنج که روباز است و یک کانال طولی با شیب کم در زیرزمینی که باچاه عمودی که کانال زیر زمینی را به سطح زمین مرتبط می‌سازد.

مظهر قنات تونی (دهن کهریزتونی)

به رشته چاه‌های عمودی، میله می گویند وهدف از حفرآن ، انتقال مواد حفاری شده به روی زمین و عمل تهویه کانال زیرزمینی است و همچنین راه ارتباطی برای لای‌روبی، تعمیر و بازدید از داخل کهریز (قنات ،کاریز) نیز به شمار می‌روند.

نام آخرین چاهی که در طول کانال حفر می شود ،مادر چاه (مادر خونه ) است

طول کانال کهریز (قنات) بستگی به شیب زمین و عمق چاه مادر دارد. از طرف دیگر هر چه سطح آب زیرزمینی پایین‌تر باشد، عمق مادرچاه بیشتر می‌شود و سرانجام آب کاریز برای مصارف شرب و کشاورزی روی زمین می‌آید که به محل خروج آب کهریز(قنات-کاریز) مظهر(دهن کهریز)قنات می‌گویند.

قدمت کهریز های (قنات .کاریز) روستای کلاته بالا عمری برابر با تاریخ این روستا دارد و قطعاٌ هزاران سال از حفر آن می گذرد .همچنین در محل هریک از این کهریز ها یک قبرستان و آثاری از غار، برای زندگی مردم واحشام آنها وجود دارد

آثار بجای مانده از غار تگ اسپور قنات بزآباBaz zaba

نويسنده : kelateh-bala

تعیین جنسیت نوزاد بدون سونوگرافی در روستای کلاته بالا+عکس

دوشنبه 09 اردیبهشت 1392

در روستای کلاته بالا روشهای زیادی برای تعیین جنسیت جنین است که به چند مورد آن در این مطلب اشاره می نمایم امیدوارم مورد توجه قرار بگیرد

در گذشته که از فناوریهای پزشکی مثل سونوگرافی خبری نبود اعضای خانواده وحتی فامیل بعد از دعا به درگاه خداوند متعال جهت سلامتی بچه، علاقه بسیاری به دانستن جنسیت بچه قبل از تولد داشتند که

این مسئله توسط دایه که نقش پزشک و ماما را داشت مشخص میگردید .

علاوه بر دایه ،به روش ذیل پسر یا دختر بودن جنین معلوم میشد.

اگر کسی گوسفندی داشت و می خواست آن را ذبح کند یکی از فامیل های زن حامله به خانه آن شخص میرفت وبه او می گفت که سر گوسفند را برای فلانی بشکافید

روش شکافتن سر گوسفند :

بعد از ذبح گوسفند به نیت زن حامله مطابق شکل زیر فک پایین را از قسمت بالای سر جدا می کردند

واگر در قسمت استخوانهای فک پایین که به قسمت بالای سر گوسفند وصل میشود 2رشته گوشت وصل بود جنین دختر است

ولی اگر آن رشته های گوشت نبود یا خیلی کوتاه بود ،نوزاد آینده پسر است

در عکس فوق به نیت بچه ای که سر گوسفند را شکافتن آن بچه پسر است

دومین روش اینکه اگر جنین پسر باشد صورت زن حامله زیبا میشود وگر دختر باشد در صورت خال های قهوه ای پدیدار میگردد(کک ومک میشود)

سومین روش بدین صورت است که اگر جنین پسر باشد در قسمت تحتانی شک مادر است (به اصطلاح محلی بچه توی لگن مادر است)ولی اگر دختر باشد در قسمت فوقانی شکم (اصطلاح محلی بچه هه سر دل مادر است)

وچند روش دیگر که از نوع لگد زدن وشکل شکم مشخص میگردد

نويسنده : kelateh-bala

تسلیت واژه کوچکی است در این فقدان بزرگ

پنج‌شنبه 29 فروردین 1392

انالله وانا الیه راجعون

نوروز 92 در روستای کلاته بالا مثل تمام شهر ها وروستاهای کشور عزیز ایران با شادی سال نو شروع شد ولی در هفته دوم عید بود که خبر درگذشت جوانمرگ شادروان منصور ثابتی، مردم روستا را عزادار کرد . مراسم تشییع جنازه وختم سوم آن مرحوم با حضور گسترده مردم روستا بصورت باشکوهی برگزار گردید و مقرر گردید ختم هفتم آن مرحوم در تهران برگزار گردد . اواسط روز هفتم بود که اس ام اسی در رابطه با ختم یکی از مردان بزرگوار و مهربان روستایمان بنام شادروان محمد نجاتی ما را غافل گیر کرد.

شاید ساعاتی نگذشته بود که خبر در گذشت جوانمرگ امیر حسین سالار همه را شوکه کرد

عکس شادروان امیر حسین سالار 2روز قبل از مرگ

بی گمان درگذشت این بزرگواران گرد غم برچهره ی اکثر مردم روستای کلاته بالا پاشیده است. رسم روزگار است که بارها و بارها همه را به چنین آزمونهای سختی می آزماید، مدیریت وبلاگ کلاته بالا این فقدان بزرگ را صمیمانه به خانواده های محترم ثابتی،سالار،نجاتی وتمامی بستگان تسلیت گفته و سربلندی و شکیباییتان را در این کارزار از ایزد منان خواستارم.

باشد که روح بلند این عزیزان از دست رفته در بارگاه امن الهی و در جوار رحمتش جاودان بیاساید.

نويسنده : kelateh-bala

تبریک نوروز سال 1392

یکشنبه 27 اسفند 1391

ز باغ ای باغبان ما را همی بوی بهار آید کلید باغ ما را ده که فردامان به کار آید

کلید باغ را فردا هزاران خواستار آید تو لختی صبر کن چندان که قمری بر چنار آید

چو اندر باغ تو بلبل به دیدار بهار آید ترا مهمان ناخوانده به روزی صد هزار آید

کنون گر گلبنی را پنج شش گل در شمار آید چنان‌دانی که هرکس را همی زو بوی یار آید

بهار امسال پندار همی خوشتر ز پار آید وزین خوشتر شود فردا که خسرو از شکار آید

بدین شایستگی جشنی بدین بایستگی روزی ملک را در جهان هر روز جشنی داد و نوروزی

یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبرالیل و النهار
یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال

برامد باد صبح و بوی نوروز به کام دوستان و بخت پیروز

مبارک بادت این سال و همه سال همایون بادت این روز و همه روز

چو آتش در درخت افکند گلنار دگر منقل منه آتش میفروز

چو نرگس چشم بخت از خواب برخاست حسدگو دشمنان را دیده بردوز

بهاری خرم است ای گل کجایی که بینی بلبلان را ناله و سوز

حلول سال نو و بهار پرطراوت را که نشانه قدرت لایزال الهی و تجدید حیات طبیعت می باشد
رابه تمامی عزیزان تبریک و تهنیت عرض نموده و سالی سرشار از برکت و معنویت
را ازدرگاه خداوند متعال و سبحان برای شماعزیزان مسئلت مینماییم

نويسنده : kelateh-bala

عکس هایی زیبا از شهرک قدس - اراضی روستای کلاته بالا

پنج‌شنبه 24 اسفند 1391

نایت شات

نایت شاتی از مسجد وحسینیه شهرک قدس (کلاته بالا)